भदौ २४,धनगढी । सुदूरपश्चिम प्रदेशको क्रिकेट विकासको चर्चा हुँदा खेलाडीका रूपमा मैदानमा देखिएका, राष्ट्रियस्तरमा अम्पायरिङको भूमिका निर्वाह गरेका र प्रशिक्षणसँगै क्रिकेट मैदानको पिच निर्माण तथा व्यवस्थापनमा समेत सक्रिय व्यक्तित्वका रूपमा किसन महतको नाम लिन सकिन्छ। खेलाडी, राष्ट्रिय क्रिकेट अम्पायर, प्रशिक्षक हुँदै पिच क्युरेटरसम्मको उनको यात्रा सुदूरपश्चिम क्रिकेटमा बहुआयामिक प्रतिभाको उदाहरणका रूपमा हेरिँदै आएको छ।
क्रिकेटप्रतिको निरन्तर लगाव र मैदानमै रहेर खेललाई बुझ्ने उनको प्रयासले महतलाई खेलाडीको भूमिकाबाट विस्तारै क्रिकेटका अन्य महत्वपूर्ण विधातर्फ अघि बढाएको देखिन्छ। खेलाडीका रूपमा मैदानमा अनुभव बटुलेका उनले त्यसपछि अम्पायरिङको क्षेत्रमा प्रवेश गर्दै खेल सञ्चालन र नियमसम्बन्धी आफ्नो ज्ञानलाई थप फराकिलो बनाए।
राष्ट्रिय क्रिकेट अम्पायरका रूपमा काम गर्दा उनले खेलाडीको दृष्टिकोणबाट मात्र नभई निर्णायकको दृष्टिकोणबाट पनि क्रिकेटलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाए। खेलका नियम, अनुशासन, निर्णय प्रक्रिया र मैदानभित्र हुने प्राविधिक पक्षको अनुभवले उनको क्रिकेट यात्रालाई थप परिपक्व बनाएको मानिन्छ।
त्यसपछि उनी प्रशिक्षणको क्षेत्रमा पनि सक्रिय भए। खेलाडी उत्पादन र उनीहरूको क्षमता विकासमा प्रशिक्षकको भूमिका महत्वपूर्ण हुने भएकाले महतले प्रशिक्षणमार्फत नयाँ पुस्ताका क्रिकेट खेलाडीलाई खेलका आधारभूतदेखि प्राविधिक पक्षसम्म ज्ञान र सीप प्रदान गर्ने काममा आफूलाई जोड्दै आएका छन्।
तर उनको क्रिकेट यात्रा यतिमै सीमित रहेन। मैदानमा खेलाडी र अम्पायरका रूपमा बिताएको अनुभवलाई उनले पिच निर्माण तथा व्यवस्थापनको क्षेत्रमा समेत प्रयोग गरे। पिच क्युरेटरका रूपमा उनको सक्रियता सुदूरपश्चिमको क्रिकेट पूर्वाधार र खेलमैदानको गुणस्तर सुधारसँग जोडिएको अर्को महत्वपूर्ण पाटोका रूपमा हेरिन्छ।
क्रिकेट खेलको स्तर उकास्न राम्रो खेलाडी र प्रशिक्षक जति आवश्यक हुन्छन्, त्यति नै महत्वपूर्ण भूमिका गुणस्तरीय पिच र खेलमैदानको पनि हुन्छ। पिचको अवस्था, माटो, घाँस, पानीको व्यवस्थापन, मौसमअनुसार पिचको तयारी तथा खेलका लागि मैदानलाई उपयुक्त बनाउने काम क्युरेटरको जिम्मेवारीभित्र पर्छ। यी प्राविधिक पक्षमा काम गर्दै महतले मैदानमै रहेर क्रिकेटको अर्को महत्वपूर्ण पक्षमा योगदान दिँदै आएका छन्।
विशेषगरी सुदूरपश्चिममा क्रिकेट प्रतियोगिताहरूको संख्या बढ्दै जाँदा गुणस्तरीय खेलमैदान र पिचको आवश्यकता पनि बढिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा खेलाडीको अनुभव, अम्पायरिङको ज्ञान, प्रशिक्षणको बुझाइ र पिच व्यवस्थापनको प्राविधिक अनुभवलाई एउटै यात्रामा समेटेका महतजस्ता व्यक्तित्वको भूमिका अझ महत्वपूर्ण बन्ने देखिन्छ।
महतको यात्राको विशेषता नै यही हो—उनी क्रिकेटलाई केवल एउटा भूमिकाबाट होइन, खेलाडी, निर्णायक, प्रशिक्षक र प्राविधिकका विभिन्न कोणबाट बुझ्ने प्रयासमा छन्। मैदानमा खेलाडीको आवश्यकता बुझ्ने, अम्पायरका रूपमा खेलका नियम र अवस्थालाई मूल्यांकन गर्ने, प्रशिक्षकका रूपमा खेलाडीको क्षमता विकासमा काम गर्ने र क्युरेटरका रूपमा खेलमैदान तथा पिचको प्राविधिक पक्ष सम्हाल्ने अनुभवले उनलाई क्रिकेटको बहुआयामिक व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित गरेको छ।
सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पछिल्लो समय क्रिकेट गतिविधि विस्तार हुँदै गएको अवस्थामा यस्ता अनुभवी तथा विभिन्न विधामा दक्ष जनशक्तिको आवश्यकता अझ बढ्दै गएको क्रिकेट क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन्। खेलाडी उत्पादनसँगै प्रशिक्षक, अम्पायर, क्युरेटर तथा प्राविधिक जनशक्तिको विकासले मात्रै प्रदेशको क्रिकेटलाई दीर्घकालीन रूपमा बलियो बनाउन सकिने उनीहरूको बुझाइ छ।
किसन महतको यात्रा पनि यही आवश्यकताको एउटा प्रतिनिधि उदाहरणका रूपमा लिन सकिन्छ। मैदानमा खेलाडीका रूपमा सुरु भएको उनको क्रिकेट यात्रा राष्ट्रिय अम्पायरिङ हुँदै प्रशिक्षण र पिच क्युरेटिङसम्म आइपुगेको छ।
क्रिकेटमा एउटै क्षेत्रमा सीमित नभई विभिन्न विधामा निरन्तर सक्रिय रहँदै आएका महतलाई त्यसैले सुदूरपश्चिम प्रदेश क्रिकेटका बहुमुखी प्रतिभाका धनी व्यक्तित्वका रूपमा हेरिने गरिएको छ। आगामी दिनमा उनको अनुभव र दक्षता प्रदेशको क्रिकेट विकास, खेलाडी उत्पादन तथा गुणस्तरीय क्रिकेट पूर्वाधार निर्माणमा अझ प्रभावकारी रूपमा उपयोग हुन सके सुदूरपश्चिमको क्रिकेट यात्रालाई थप उचाइमा पुर्याउन महत्वपूर्ण योगदान पुग्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।
