समाजसेवी सुरेस गिरीसमक्ष थपिएका चुनौतीहरू

समाजमा केही व्यक्तिहरू यस्ता हुन्छन्, जो आफ्नो व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठेर समुदाय, गाउँ, समाज र राष्ट्रका लागि निरन्तर खटिरहेका हुन्छन्। उनीहरूको जीवन केवल आफ्ना लागि मात्र नभई अरूका लागि पनि समर्पित हुन्छ। तर विडम्बना, समाजका यस्तै सक्रिय र जनप्रिय व्यक्तिहरू नै कहिलेकाहीँ आलोचना, अवरोध र षड्यन्त्रको केन्द्र बन्न पुग्छन्। दुधपोखरी गाउँपालिका–२, लमजुङ निवासी युवा समाजसेवी सुरेस गिरी पनि यस्तै पात्र हुन्, जसको सामाजिक योगदान जति बढ्दो छ, चुनौतीहरू पनि त्यति नै थपिँदै गएका छन्।

सुरेस गिरीलाई स्थानीय समुदायले एक सक्रिय, जिम्मेवार र संवेदनशील समाजसेवीको रूपमा चिन्छ। उनी कुनै पद वा प्रतिष्ठाको खोजीमा होइन, समाजको आवश्यकता अनुसार काम गर्ने व्यक्तिका रूपमा परिचित छन्। गाउँमा समस्या पर्दा होस्, विपद् आइपर्दा होस् वा सामाजिक अन्यायका घटना देखिँदा होस्, उनी सधैं अग्रपंक्तिमा देखिन्छन्।

२०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पका बेला प्रभावित परिवारको राहत व्यवस्थापनदेखि बाढी–पहिरोबाट प्रभावित नागरिकलाई सहयोग पुर्‍याउने कामसम्म उनी निरन्तर सक्रिय रहे। कतिपय युवाहरू सामाजिक सञ्जालमा मात्र सीमित हुँदा सुरेस भने प्रत्यक्ष रूपमा राहत सामग्री बोकेर पीडितको घरदैलोमा पुगेका उदाहरणहरू प्रशस्त छन्।

त्यति मात्र होइन, वैदेशिक रोजगारीका नाममा ठगिएका नेपाली युवाहरूको उद्धार तथा उनीहरूको न्यायका लागि आवाज उठाउने काममा पनि उनले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका छन्। विदेशमा समस्यामा परेका नागरिकलाई सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गरी सहयोग पुर्‍याउने कार्यले उनलाई सामाजिक रूपमा थप विश्वासिलो बनाएको छ।

समाज भनेको केवल मानिसहरूको समूह मात्र होइन, साझा भावना, उत्तरदायित्व र सहकार्यको जीवित संरचना हो। समाजको विकास तब मात्र सम्भव हुन्छ, जब त्यसभित्रका नागरिकहरू जिम्मेवार र सक्रिय हुन्छन्। सुरेस गिरीले यही दर्शनलाई आत्मसात् गरेका देखिन्छन्।

उनको बुझाइमा जीवन केवल आफू सफल हुने यात्रा होइन, अरूको जीवनमा पनि सकारात्मक परिवर्तन ल्याउने अवसर हो। यही सोचले उनलाई सामाजिक अभियान, जनचेतना, शिक्षा, स्वास्थ्य र विकासका मुद्दामा सक्रिय बनाएको छ।

सुरेस गिरी लामो समयदेखि नेपालमा राष्ट्र, राष्ट्रियता, धर्म, संस्कृति र सामाजिक एकताको पक्षमा सक्रिय रूपमा काम गर्दै आएको नेपाल दशनामी समाजसँग आबद्ध छन्। समाजको सदस्यका रूपमा मात्र नभई युवा नेतृत्वको भूमिकामा रहेर उनले थुप्रै रचनात्मक कार्यक्रम सञ्चालन गरेका छन्।

युवालाई संगठित गर्ने, समाजभित्र रहेका विभेद अन्त्य गर्ने, शैक्षिक चेतना विस्तार गर्ने तथा सामाजिक एकताको वातावरण निर्माण गर्ने अभियानमा उनको भूमिका उल्लेखनीय मानिन्छ। समाजसेवा केवल भाषणबाट होइन, व्यवहारबाट देखाउनुपर्छ भन्ने मान्यतासहित उनले काम गरेका छन्।

सुरेस गिरीको अर्को विशेषता भनेको विकास र सुशासनका सवालमा निरन्तर आवाज उठाउनु हो। सार्वजनिक सुनुवाइ, गाउँसभा तथा विभिन्न छलफल कार्यक्रममा उनले जनताको सरोकारका विषय उठाउने गरेका छन्। उनले उठाएका प्रश्नहरू व्यक्तिगत लाभका लागि नभई सार्वजनिक हितका लागि केन्द्रित देखिन्छन्।

शिक्षाको गुणस्तर कसरी सुधार गर्ने ?

सरकारी कर्मचारीका छोराछोरी सरकारी विद्यालयमै पढाउने व्यवस्था किन नहुने ?

स्वास्थ्य सेवा सबै नागरिकको पहुँचमा कहिले पुग्ने ?

ज्येष्ठ नागरिक तथा अपाङ्गता भएका व्यक्तिका लागि थप विशेष कार्यक्रम किन नल्याउने ?

बाढी, पहिरो र प्राकृतिक विपद्को पूर्वतयारी तथा उद्धार प्रणाली कति प्रभावकारी छ ?

स्थानीय स्तरमै रोजगारी सिर्जना गर्ने योजना के छन्?

बजेट कार्यान्वयनमा पारदर्शिता कसरी सुनिश्चित गर्ने?

खानेपानी, सरसफाइ र आधारभूत सेवामा देखिएका समस्या कहिले समाधान हुने ?

यस्ता प्रश्नहरू विकास विरोधी होइनन्, बरु विकासलाई सही दिशामा लैजाने प्रयास हुन्। लोकतन्त्रमा जनप्रतिनिधि र प्रशासनलाई प्रश्न गर्नु नागरिक अधिकार मात्र होइन, जिम्मेवारी पनि हो ।

सुरेस गिरीको सामाजिक जीवन केवल राहत वितरण, उद्धार र विकासका सवालमा सीमित छैन। उनी राष्ट्र, राष्ट्रियता, स्वाधीनता र राष्ट्रिय हितका विषयमा पनि स्पष्ट धारणा राख्दै आएका छन्। देशको सार्वभौमिकता र राष्ट्रिय स्वार्थसँग सम्बन्धित विषयमा उनले खुलेर आफ्नो विचार राख्ने गरेका छन्।

विशेषगरी एमसीसी (Millennium Challenge Corporation) सम्झौताका विषयमा देशभर बहस चलिरहेका बेला उनले आफ्नो विचार र विश्वासअनुसार आन्दोलनमा सहभागिता जनाएका थिए। उक्त आन्दोलनका क्रममा उनी प्रहरीद्वारा नियन्त्रणमा परेर प्रहरी भ्यानमा राखी हिरासतसम्म पुग्नुपरेको घटना स्थानीयवासीहरूका लागि परिचित विषय हो। आफ्नो विचार र विश्वासका लागि राज्यको दबाब तथा कठिन परिस्थितिको सामना गर्न तयार हुनु उनको साहसिक पक्षको उदाहरण मानिन्छ।

सुरेस गिरी राष्ट्र, राष्ट्रियता र स्वाधीनताको पक्षमा आवश्यक परे व्यक्तिगत लाभ–हानिभन्दा माथि उठेर संघर्ष गर्न सक्ने व्यक्तिका रूपमा परिचित छन्। उनी आफ्नो ज्यानको समेत प्रवाह नगरी देश र समाजको हितका लागि उभिने साहसी युवाका रूपमा चिनिन्छन्। यही कारणले धेरै युवाहरूले उनलाई केवल समाजसेवी मात्र नभई सामाजिक अभियन्ता र राष्ट्रप्रेमी नेतृत्वका रूपमा हेर्ने गरेका छन्।

उनको विश्वास छ—”समाजको विकास र राष्ट्रको उन्नति एकअर्काका परिपूरक हुन्। राष्ट्र बलियो भए समाज बलियो हुन्छ, र समाज बलियो भए राष्ट्र समृद्ध बन्छ।” यही सोचका साथ उनले सामाजिक सेवा, सांस्कृतिक संरक्षण, राष्ट्रिय एकता र जनचेतनामूलक अभियानहरूमा निरन्तर सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन् ।

यिनै कारणले सुरेस गिरीलाई दुधपोखरी गाउँपालिकाका एक कर्मशील, निडर र प्रतिबद्ध समाजसेवीका रूपमा लिइन्छ, जसले आलोचना र अवरोधका बाबजुद समाज र राष्ट्रको हितलाई आफ्नो प्राथमिकतामा राख्दै आएका छन्।

समाजमा एउटा यथार्थ के पनि छ भने, जसले काम गर्छ, उसैले बढी आलोचना खेप्नुपर्छ। निष्क्रिय व्यक्तिलाई कसैले ध्यान दिँदैन, तर सक्रिय व्यक्तिको प्रत्येक कदममाथि निगरानी हुन्छ। सुरेस गिरीको हकमा पनि यही अवस्था देखिन्छ। सामाजिक काम, जनसम्पर्क र जनविश्वास बढ्दै जाँदा केही व्यक्तिहरू असन्तुष्ट बनेको देखिन्छ। उनीमाथि प्रत्यक्षभन्दा बढी अप्रत्यक्ष प्रहार हुने गरेका छन् ।

कहिलेकाहीँ उनको चरित्रमाथि प्रश्न उठाउने, भ्रम फैलाउने, सामाजिक सञ्जालमा नकारात्मक टिप्पणी गर्ने तथा उनको योगदानलाई ओझेलमा पार्ने प्रयासहरू भइरहेका छन्। तर यस्ता गतिविधि गर्ने अधिकांश व्यक्तिहरू खुला बहसभन्दा पर्दापछाडि बस्न रुचाउने छायाँ पात्रजस्ता देखिन्छन्।

यो प्रश्न केवल सुरेस गिरीको मात्र होइन, समाज परिवर्तनको प्रयास गर्ने हरेक व्यक्तिसँग सम्बन्धित छ ।

जब कुनै व्यक्ति जनताको बीचमा लोकप्रिय बन्छ, उसले स्थापित स्वार्थहरूलाई चुनौती दिन थाल्छ। परिवर्तन चाहने व्यक्ति र यथास्थिति चाहने व्यक्तिबीच स्वाभाविक रूपमा द्वन्द्व सिर्जना हुन्छ।

उनको लोकप्रियता केहीलाई असहज लाग्नु ।

व्यक्तिगत स्वार्थ पूरा नहुनु ।

नेतृत्व क्षमताप्रति ईर्ष्या बढ्नु ।

आगामी राजनीतिक सम्भावनाबाट डर पैदा हुनु ।

समाजमा सकारात्मक प्रभाव बढ्दै जानु ।

यस्ता कारणले गर्दा राम्रो काम गर्ने व्यक्तिलाई बदनाम गर्ने प्रयासहरू संसारभर देखिन्छन्। इतिहासले पनि यही बताउँछ कि परिवर्तनकारी व्यक्तिहरूले प्रशंसाभन्दा बढी संघर्ष भोगेका छन् ।

दुधपोखरी गाउँपालिकाका धेरै स्थानीय नागरिकले सुरेस गिरीलाई आगामी दिनमा अझ ठूलो भूमिकामा देख्न चाहेका छन्। गाउँपालिकाको नेतृत्व तहमा पुगेर विकास निर्माण, सुशासन र जनसेवालाई प्रभावकारी बनाउन सक्ने क्षमता उनीमा रहेको विश्वास धेरैले व्यक्त गर्ने गरेका छन् ।

स्थानीय तहमा नेतृत्व केवल चुनाव जित्नु मात्र होइन, जनताको विश्वास जित्नु पनि हो। सुरेसप्रति बढ्दो जनआकर्षणले यही संकेत गर्दछ। यही कारण आगामी निर्वाचनमा गाउँपालिका अध्यक्ष पदका लागि उम्मेदवार बन्न स्थानीयवासीले उनलाई आग्रह गरिरहेको चर्चा सुनिन्छ।

कुनै पनि व्यक्तिको वास्तविक परीक्षा सहज परिस्थितिमा होइन, चुनौतीपूर्ण परिस्थितिमा हुन्छ। सुरेस गिरीसमक्ष अहिले देखिएका चुनौतीहरू वास्तवमा उनको सामाजिक प्रभाव र सक्रियताको परिणाम पनि हुन सक्छन् । यदि आलोचनालाई सुधारको अवसरका रूपमा लिन सकियो भने त्यो अझ ठूलो शक्ति बन्न सक्छ। समाजसेवाको मार्ग फूलको ओछ्यान होइन, काँडाको यात्रा हो। तर यही यात्राले व्यक्तिलाई परिपक्व, दृढ र जनउत्तरदायी बनाउँछ।

दुधपोखरी गाउँपालिकाका युवा समाजसेवी सुरेस गिरीको जीवनयात्रा समाजसेवा, जनउत्तरदायित्व र विकासप्रतिको प्रतिबद्धताको उदाहरण हो। विपद् व्यवस्थापनदेखि सामाजिक उद्धारसम्म, युवालाई संगठित गर्नेदेखि विकासका मुद्दामा प्रश्न उठाउनेसम्म उनका गतिविधिले समुदायमा सकारात्मक सन्देश दिएको छ ।

तर समाज परिवर्तनको यात्रामा चुनौतीहरू पनि स्वाभाविक हुन्छन्। उनको लोकप्रियता र सक्रियतासँगै केही व्यक्तिबाट हुने आलोचना, भ्रम र चरित्रहत्या गर्ने प्रयासहरू पनि त्यसैका उपज हुन्। यद्यपि सत्य, योगदान र जनविश्वासको आधार बलियो भएमा यस्ता अवरोधहरू दीर्घकालीन रूपमा टिक्न सक्दैनन्।

आजको आवश्यकता व्यक्तिविशेषको समर्थन वा विरोधभन्दा माथि उठेर समाज र विकासको पक्षमा उभिनु हो। सुरेस गिरीजस्ता युवाले उठाएका शिक्षा, स्वास्थ्य, रोजगारी, सुशासन, विपद् व्यवस्थापन र आधारभूत सेवाका प्रश्नहरू वास्तवमा सम्पूर्ण समुदायका साझा प्रश्न हुन्। यिनको उत्तर खोज्नु नै समृद्ध र समावेशी समाज निर्माणको आधार बन्न सक्छ ।