जेठ १९, काठमाडौं । विश्वका ठूला प्रविधि कम्पनीमध्ये एक गुगलले अमेरिकाका क्यालिफोर्निया र फ्लोरिडा राज्यमा करिब ३ करोड २० लाख विशेष प्रकारका लामखुट्टे छाड्ने योजना अघि सारेको छ । लामखुट्टेबाट सर्ने रोग नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यसहित कम्पनीले यो परियोजना अघि बढाएको हो ।
एक प्रतिवेदनअनुसार कम्पनीले ती लामखुट्टे छाड्न अमेरिकी सरकारी निकायसँग अनुमति मागेको छ । पहिलो नजरमा यो योजना अस्वाभाविक वा चिन्ताजनक लाग्न सक्छ, तर कम्पनीको उद्देश्य लामखुट्टेको संख्या बढाउनु नभई रोग फैलाउने खतरनाक लामखुट्टेलाई नियन्त्रण गर्नु रहेको बताइएको छ ।
परियोजनाअन्तर्गत सबै लामखुट्टे एकैपटक छाडिने छैनन् । वैज्ञानिकहरूले यसको प्रभाव र सुरक्षाको अध्ययन गर्न सकून् भन्ने उद्देश्यले दुई वर्षको अवधिमा चरणबद्ध रूपमा ती लामखुट्टे छाडिनेछन् । साथै, लामखुट्टेबाट सर्ने रोगको जोखिम बढी भएका क्षेत्रलाई प्राथमिकतामा राखिने जनाइएको छ ।
यी सामान्य लामखुट्टे नभई प्रयोगशालामा विशेष रूपमा तयार गरिएका लामखुट्टे हुन् । वैज्ञानिकहरूले यिनलाई यस्तो बनाएका छन् कि तिनले मानिसमा कुनै रोग सार्न सक्दैनन् । जब यी लामखुट्टे जङ्गली लामखुट्टेसँग प्रजनन गर्छन्, त्यसबाट उत्पन्न हुने अण्डा पूर्ण रूपमा विकसित हुन सक्दैनन् । यसले समयसँगै रोग फैलाउने लामखुट्टेको संख्या घटाउने अपेक्षा गरिएको छ ।
योजना कार्यान्वयनअघि भने कम्पनीले अमेरिकी सरकारको अन्तिम स्वीकृति प्राप्त गर्नुपर्नेछ । सरकारी अधिकारीहरूले सुरक्षा सम्बन्धी तथ्यांक तथा वातावरणमा पर्न सक्ने प्रभावको विस्तृत अध्ययन गरेपछि मात्र अन्तिम निर्णय लिने बताइएको छ ।
वैज्ञानिकहरू पछिल्लो समय लामखुट्टेको बदलिँदो व्यवहारलाई लिएर पनि चासो व्यक्त गरिरहेका छन् । हालै ‘जर्नल अफ एक्सपेरिमेन्टल बायोलोजी’ मा प्रकाशित एक अध्ययनले लामखुट्टे पहिलेभन्दा बढी अनुकूलनशील बन्दै गएको देखाएको छ । अध्ययनअनुसार लामखुट्टेले अब लामखुट्टे भगाउने औषधि वा धूपबाट आउने गन्ध पहिचान गर्न सिकेका छन् । बारम्बार त्यस्ता पदार्थको सम्पर्कमा आउँदा उनीहरू त्यसको प्रभावप्रति कम संवेदनशील बन्न थालेका छन् ।
अध्ययन टोलीकी प्रमुख क्लाउडियो लाजारीका अनुसार लामखुट्टे रसायनका कारण मात्र टाढा भाग्ने होइनन्, उनीहरूको मस्तिष्कले गन्धलाई कसरी बुझ्छ भन्ने कुराले पनि भूमिका खेल्छ । उनका अनुसार लामखुट्टे अहिले त्यस्ता गन्धसँग बिस्तारै अभ्यस्त हुन सिकिरहेका छन्, जसले परम्परागत नियन्त्रणका उपायलाई चुनौतीपूर्ण बनाएको छ ।
