मंसिर ४, काठमाडौं । ट्रम्पले ऐतिहासिक रूपमा तनावपूर्ण सम्बन्ध रहे पनि विगतका अमेरिकी नीतिहरूले मस्को र बेइजिङलाई नजिक ल्याउन मद्दत गरेको तर्क गरे। “तिनीहरू प्राकृतिक शत्रु थिए, तर बाइडेन होइन, ऊर्जाको कारणले गर्दा उनीहरूलाई एकसाथ ल्याउने काम ओबामाले गरेका थिए,” ट्रम्पले भने।

सन् १९६० को दशकमा विभाजन भएपछि रुस र चीनबीच दशकौँसम्म सम्बन्ध टुटेको थियो। तर, करिब एक दशकको वार्तापछि ओबामाको राष्ट्रपतित्वकालमा हस्ताक्षर भएको सन् २०१४ को प्रमुख ग्यास सम्झौतामार्फत ऊर्जा सम्बन्ध अझ गहिरो बनेको थियो। भेलाको आयोजना गरेका सीले यस बैठकलाई “युगान्तकारी कदम” को संज्ञा दिए र विश्वव्यापी स्थिरता कायम राख्न तीन शक्ति राष्ट्रको जिम्मेवारीमाथि जोड दिए। यद्यपि, तत्काल कुनै ठोस उपलब्धि वा नतिजाको घोषणा भने गरिएन।
“हाम्रो सकारात्मक अन्तरक्रिया ऐच्छिक विषय होइन, अपितु अपरिहार्य आवश्यकता हो,” अनुवादकमार्फत आफ्नो भनाइ राख्दै सीले भने। उनले विश्वव्यापी चुनौतीको सामना गर्न र अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति कायम राख्न यी राष्ट्रहरूले मिलेर काम गर्नुपर्नेमा जोड दिए।
त्यसैगरी, पुटिनले अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि यी राष्ट्रहरूको साझा जिम्मेवारी रहेको बताए। उनले संयुक्त राष्ट्रसंघ सुरक्षा परिषद्को स्थायी सदस्यका रूपमा आफ्नो हैसियत औंल्याउँदै शिखर सम्मेलनको सबैभन्दा पेचिलो मुद्दाहरूमध्ये एक युक्रेन युद्धतर्फ चर्चा मोडे।
“हाम्रा देशबीच क्षेत्रीय द्वन्द्व समाधानका सन्दर्भमा धेरै साझा हित छन्; यसमा स्पष्ट रूपमा युक्रेनको द्वन्द्व पनि समावेश छ,” पुटिनले अनुवादकमार्फत भने।
रुसी राष्ट्रपतिले ट्रम्पसँगको अघिल्लो द्विपक्षीय भेटवार्तामा युक्रेन मुख्य विषय रहेको पुष्टि गरे। उनले उक्त छलफल अमेरिकी राष्ट्रपतिको पहलमा भएको बताए। यस द्वन्द्वबारे प्रत्यक्ष कुरा गर्दै ट्रम्पले दुवै पक्ष लडाइँ अन्त्य गर्न चाहन्छन् भन्ने आफूलाई लागेको बताए। “मलाई लाग्छ, केही पहल भइरहेको छ,” ट्रम्पले भने। “मलाई लाग्छ कि उनी र म अनि अर्को पक्ष पनि त्यो युद्धको अन्त्य चाहन्छन्।”
यो ऐतिहासिक शिखर वार्ताअघि ट्रम्पले ती दुई नेतासँग छुट्टाछुट्टै भेटवार्ता गरेका थिए। उनले पुटिनसँग करिब ४० मिनेट कुराकानी गरे भने सीसँगको भेटवार्ता एक घण्टाभन्दा बढी समयसम्म चल्यो।
राष्ट्रपतिले आणविक हतियार भएका राष्ट्रहरूलाई आफ्ना हतियार त्याग्न मनाउनु कठिन हुने स्वीकार गर्दै आणविक हतियारको अझ व्यापक कटौतीको सम्भावना पनि औंल्याए। “यो निकै कठिन काम हो, किनकि एकपटक आणविक हतियार प्राप्त गरिसकेपछि ती नहुने अवस्थामा फर्कनु धेरै गाह्रो हुन्छ,” ट्रम्पले भने।
त्रिपक्षीय बैठकअघि ट्रम्पले नेताहरूबीच इरानलगायत विषयमा आणविक प्रसारबारे छलफल हुने बताए। साथै, उनले अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूबाट राष्ट्रिय सार्वभौमिकताको रक्षा गर्ने उपाय प्रस्ताव गर्ने संकेत पनि गरे। साे क्रममा उनले विशेष गरी ‘अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालत’ को उल्लेख गरे।
सोही दिन ट्रम्पले पुटिन र सीसँग छुट्टाछुट्टै द्विपक्षीय भेटवार्ता गरे। उनले सुरुमा एपेक शिखर सम्मेलनस्थलमा रुसी नेतासँग भेट गरे भने त्यसपछि चिनियाँ राष्ट्रपतिसँग वार्ता गर्न सरकारी स्वामित्वमा रहेको ताल किनारको रिसोर्ट ‘काइलिन भिला’ पुगे।
पुटिनसँगको भेटवार्ताले त्रिपक्षीय वार्ताका लागि “आधार तयार पार्न” मद्दत पुर्याएको ट्रम्पले बताए। साथै, चीनसँगको सहकार्यले रुस र युक्रेनबीचको युद्ध अन्त्य गर्न सघाउ पुर्याउन सक्ने आशा पनि उनले व्यक्त गरे।
रुसी राष्ट्रपतिका विशेष दूत किरिल दिमित्रिभले फक्स न्युज डिजिटललाई भने, “राष्ट्रपति पुटिन र राष्ट्रपति ट्रम्पबीचको संवाद, जसलाई सारा विश्वले नजिकबाट नियालिरहेको छ,युक्रेन द्वन्द्व समाधान गर्न र आर्थिक सहकार्यलगायत रुस तथा संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचको सम्बन्ध अघि बढाउन अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ।”
“दुवै राष्ट्रपति युक्रेन द्वन्द्वको शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न प्रतिबद्ध छन्। युरोप र अन्य ठाउँमा यस्ता शक्ति पनि छन् जसले यस प्रक्रियालाई विफल पार्न खोजिरहेका छन्, तर यस संवादको महत्त्व जति भने पनि कम नै हुन्छ,” दिमित्रिभले थपे।
सीसँगको भेटअघि ट्रम्पले इरानलाई बेइजिङसँग सहकार्य गर्न सकिने सम्भावित क्षेत्रका रूपमा औंल्याए। उनले होर्मुज जलडमरु भएर ऊर्जा आपूर्ति निरन्तर कायम राख्नुपर्ने र तेहरानलाई आणविक हतियार प्राप्त गर्नबाट रोक्नुपर्ने कुरामा जोड दिए।
“होर्मुज जलडमरुबाट ऊर्जाको प्रवाह सुनिश्चित होस् र इरानले आणविक हतियार प्राप्त गर्न नसकोस् भन्नेमा संयुक्त राज्य अमेरिका र चीन दुवैको चासो छ,” ट्रम्पले भने। “यी दुवै विषयमा हामी दुवैको धारणा निकै दृढ छ।”
वासिङ्टन र बेइजिङबीच तीव्र प्राविधिक प्रतिस्पर्धा चलिरहेका बेला चीनकै भूमिमा उभिएर ट्रम्पले कृत्रिम बुद्धिमत्ता (आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स) को क्षेत्रमा अमेरिकी प्रभुत्व रहेको दाबी गरे। उनले अमेरिकालाई ‘सुपरइन्टेलिजेन्स’ (अति-बुद्धिमत्ता) को विश्वव्यापी अगुवाका रूपमा प्रस्तुत गर्दै यो प्रविधिको आविष्कार अमेरिकीहरूले नै गरेको बताए।
ट्रम्पले भने, “यसको आविष्कार अमेरिकीहरूले गरेका हुन्। हामीले नै ‘सुपरइन्टेलिजेन्स’ को आविष्कार गरेका हौं, र यसले विश्वभरका मानिसहरूका लागि असाधारण समृद्धि र विकासको ढोका खोलिरहेको छ।”
ट्रम्पले सुपरइन्टेलिजेन्सलाई औद्योगिक क्रान्तिपछिको सबैभन्दा ठूलो प्राविधिक रूपान्तरणको रूपमा वर्णन गरे। साथै, प्रविधिमा “केही खराब तत्व” रहेको स्वीकार गर्दै यसलाई नियमन गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय प्रयास अस्वीकार गरी सावधानीपूर्वक व्यवस्थापन गर्नुपर्ने बताए।
उन्नत प्रविधिलाई लिएर रहेको प्रतिस्पर्धा प्रेससँग जोडिएको एक तनावपूर्ण क्षणमा पनि सतहमा आयो, यस क्रममा ब्लुमबर्गका एक पत्रकारलाई त्रिपक्षीय बैठकमा सहभागी हुनबाट रोक लगाइयो। ती पत्रकारले त्यसअघि भएको द्विपक्षीय बैठकमा ट्रम्पलाई ‘एनभिडिया’ का सीईओ जेन्सेन हुआङबारे प्रश्न सोधेका थिए।
पत्रकारले ट्रम्पलाई सोधेकी थिइन्, “राष्ट्रपति ट्रम्प, के जेन्सेन हुआङ संयुक्त राज्य अमेरिकाप्रति अविश्वासी भएका छन्?” ह्वाइट हाउसका अधिकारीहरूले उनलाई पुनः सहभागी गराउने प्रयास गरे तापनि चिनियाँ अधिकारीहरूले उनलाई त्रिपक्षीय वार्तामा प्रवेश गर्नबाट रोकेका थिए; ह्वाइट हाउसको ‘पुल रिपोर्ट’ (pool report) मा यो जानकारी उल्लेख छ।