वैशाख ३, काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच २१ अप्रिलमा समाप्त हुने अस्थायी युद्धविरामअघि महत्वपूर्ण सम्झौताबारे छलफल तीव्र भएको छ । अमेरिकी सञ्चारमाध्यमका अनुसार पछिल्ला वार्तामा प्रगति देखिए पनि केही मुख्य विषयमा अझै सहमति बन्न सकेको छैन ।
यसैबीच तेहरानमा इरानी अधिकारीहरू र पाकिस्तानका सेनाप्रमुख असिम मुनीरबीच महत्वपूर्ण भेटवार्ता हुने भएको छ । मुनीर यसअघि नै तेहरान पुगेर इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघाचीसँग भेट गरिसकेका छन् । उनी अमेरिकाको सन्देश लिएर गएको बताइएको छ । यस वार्तामा पाकिस्तान, इजिप्ट र टर्कीलाई मध्यस्थकर्ताको भूमिकामा राखिएको छ ।
उता अमेरिकी पक्षबाट उपराष्ट्रपति जेडी भान्स, स्टीव विटकोफ र जेरेड कुश्नर वार्तामा सक्रिय रहेको र प्रस्तावको मस्यौदा आदानप्रदान भइरहेको बताइएको छ ।
अधिकारीहरूका अनुसार सम्झौताको सम्भावनाका लागि युद्धविराम अवधि थप गर्ने विषयमा छलफल भइरहेको छ, तर अमेरिकाले अहिलेसम्म औपचारिक सहमति जनाएको छैन ।
अमेरिकी पक्षले होर्मुज जलडमरूमध्यमा बढाइएको नौसैनिक दबाब र आर्थिक अवरोधका कारण इरानमाथि सम्झौताका लागि दबाब बढेको दाबी गरेको छ । पछिल्ला दिनमा त्यहाँको अवस्थाले व्यापारिक जहाज आवतजावत प्रभावित भएको उल्लेख गरिएको छ ।
अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डका अनुसार पछिल्ला ४८ घण्टामा इरानी बन्दरगाहतर्फ जान लागेका केही जहाजहरू फिर्ता पठाइएको दाबी गरिएको छ ।
इरानले दैनिक करिब १५ लाख ब्यारेल तेल निर्यात गर्ने गर्छ, जसबाट ठूलो आम्दानी हुने भए पनि हालको अवरोधले त्यसमा असर पर्ने अनुमान गरिएको छ । खार्ग टापुबाट हुने ठूलो हिस्साको तेल निर्यात पनि प्रभावित हुन सक्ने बताइएको छ ।
यदि निर्यात ठप्प भयो भने उत्पादन नै रोक्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने भन्दै इरानको अर्थतन्त्र अझै दबाबमा पर्ने आकलन गरिएको छ । प्रतिबन्धका कारण पहिलेदेखि नै कमजोर रहेको अर्थतन्त्र पछिल्ला घटनाले थप संकटमा पुगेको बताइन्छ ।
यसैबीच इरानको परमाणु कार्यक्रमबारे चलिरहेको वार्तामा केही प्रगति भएको दाबी गरिएको छ। पछिल्ला कूटनीतिक प्रयासपछि दुवै पक्ष समझौताको दिशामा अघि बढिरहेको उल्लेख छ । पाकिस्तानी सेनाप्रमुख असिम मुनीरको तेहरान भ्रमणलाई पनि यही कूटनीतिक प्रक्रियाको महत्वपूर्ण भागका रूपमा हेरिएको छ । यद्यपि वार्तामा प्रगति भए पनि दुवै पक्षबीच अझै मतभेद कायम रहेको र केही पक्षहरू सम्झौताप्रति असन्तुष्ट रहेको बताइएको छ ।
